Explain Stock Market - P.1

Hồi cuối thế kỷ 16, mấy anh châu Âu phát rồ bởi đồ của mấy anh châu Á, đặc biệt là gia vị.

Thời đó, nhục đậu khấu, đinh hương, tiêu, quế… có giá cao ngang một căn nhà. Giá bán có thể cao gấp 50–200 lần giá mua, nên rất nhiều thương nhân sẵn sàng vượt biển để làm những vụ hời tưởng chừng như “đào lửa” này.

Thế là mấy tay buôn rủ nhau:

“Ê, hay mình đóng con tàu xịn xong chạy qua châu Á mua đồ về bán?”

“Ý kiến hay quá nhưng tiền đâu sao mày không nói??”

Làm giàu không khó, khó ở chỗ không có tiền.

Một con tàu đi châu Á thời đó cần:

Gỗ — rất nhiều
Đoàn thủy thủ
Lương thực
Đại bác
Vũ khí
Bảo hiểm
Chi phí vào cảng
Vốn mua hàng
Và hàng loạt chi phí khác

Một cá nhân hay một gia tộc, dù bán nhà, bán luôn chó mèo, cũng không tự bỏ tiền ra làm nổi.

Thế là mấy anh Hà Lan nghĩ ra một quỷ kế:

Họ lập ra một công ty tên là:

VOC – Dutch East India Company (1602)

Sau đó tuyên bố:

“OK bà con nghe nè!

Công ty bọn tui trị giá 100,000 guilders.

Chia thành 1,000 phần sở hữu.

Mỗi phần giá 100 guilders.

Tức là nếu bà con bỏ ra 100 guilder, bà con được sở hữu 1/1,000 công ty này.

Tiền của công ty sẽ dùng để đóng tàu đi châu Á buôn bán. Nếu có lợi nhuận, giá trị công ty sẽ tăng lên, phần sở hữu của bà con sẽ tăng giá trị theo.

Ai muốn tương lai giàu có đổi đời thì hãy chộp ngay cơ hội này!!”

Guilder là đơn vị tiền tệ được sử dụng vào thời điểm đó. Số tiền thực tế cũng lớn hơn nhiều.

“Ủa, tàu gặp chuyện thì sao?”

Bà bán cá hỏi:

“Ủa thí dụ tàu gặp chuyện gì không trở về được thì sao?”

Ông đại diện VOC cười bẽn lẽn:

“Ờ thì… cũng có khả năng đó… nhưng nếu mất thì chỉ mất cái phần bà bỏ vô thôi, chứ không ai vô nhà bà xiết nồi xiết chén hết.

Giống như bà góp vô một phần, rủi ro chỉ nằm ở một phần đó. Không ai bắt bà trả nợ cho công ty đâu!”

Rồi ổng tiếp tục một cách đầy thuyết phục, cộng thêm chút lùa gà:

“Nhưng bà yên tâm đi, lời là chính, xui là phụ.

Có vốn nhiều, bọn tui trang bị tận răng, đảm bảo rủi ro ở mức thấp nhất.

Một chuyến tàu lời ít nhất 2–4 lần là bình thường, có chuyến lời 5 lần.

Bả thử tưởng tượng góp 100 guilder, sau một chuyến bà có 500 guilder mà chẳng cần phải làm gì?

Thử hỏi có sướng không?”**

“Lời thì có lấy tiền liền được không?”

Nghe cũng ham, ông bán nho bèn hỏi:

“Ủa rồi nếu lời thì tui có lấy tiền liền được không?”

Thấy mấy người này hơi xiêu lòng, ông VOC cười tươi nói:

“Được chớ!

Phần sở hữu của bà con tăng giá, muốn bán lại cho người khác lúc nào cũng được.

Tức là bà con vừa là nhà đầu tư, vừa là thương nhân mà không cần chèo thuyền đi đâu hết.

Chỉ cần ngồi nhà bán cá, bán nho rồi đợi bọn tui mang về thêm một đống tiền.”**

Bà bán cá gật gù:

“Vậy là… tui góp phần nhỏ, nếu hên thì ăn lời lớn. Còn xui thì mất phần đó thôi chứ không mất luôn cái nhà.”

Ông VOC chỉ tay:

“CHÍNH XÁC!

Đây gọi là chia nhỏ rủi ro và chia nhỏ sở hữu.

Lần đầu tiên trong lịch sử luôn đó!”

Nhiều người quyết định đầu tư, thậm chí có người bán cả bò để mua quyền sở hữu.

Và rồi… thị trường xuất hiện

Sau đó không lâu, tình hình trở nên hỗn loạn.

Người này vừa mua 3 phần hôm qua, hôm nay muốn bán lấy lời.

Người kia dốc túi mua thêm vì nghe nhục đậu khấu sắp hết hàng.

Người nọ thì đang cố bán vì nghe đồn tàu gặp bão dữ…

Thế là người ta phải lập một nơi cho đỡ loạn:

Amsterdam Stock Exchange

Sàn giao dịch chứng khoán đầu tiên của thế giới ra đời.

Và từ đây, những khái niệm mà ngày nay chúng ta gọi là stock market bắt đầu trở nên quen thuộc:

Người sở hữu doanh nghiệp
Cổ phần
Nhà đầu tư
Mua và bán cổ phiếu
Lợi nhuận
Rủi ro
Thanh khoản
Đầu cơ
Tâm lý thị trường
Sàn giao dịch

VOCABULARY

#	Ý nghĩa	English	Khái niệm
1	“Công ty trị giá 100,000 guilders”	Market Capitalization (Market Cap)	Tổng giá trị thị trường của doanh nghiệp
2	“Chia thành 1,000 phần sở hữu”	Shares	Các đơn vị sở hữu của doanh nghiệp
3	“Bỏ tiền để sau này lời”	Invest / Investment	Bỏ vốn với kỳ vọng thu được lợi nhuận
4	“Nhà đầu tư”	Investor	Người bỏ vốn để đầu tư
5	“Bán lại phần sở hữu cho người khác”	Buying / Selling Shares (Trading)	Giao dịch cổ phiếu
6	“Lời 2–5 lần”	Return on Investment (ROI)	Lợi nhuận trên vốn đầu tư
7	“Nếu tàu không trở về thì sao?”	Risk	Rủi ro
8	“Chỉ mất phần bỏ vào”	Limited Liability	Trách nhiệm hữu hạn
9	“Nhiều người mua bán”	Market Activity / Liquidity	Hoạt động thị trường / Thanh khoản
10	“Mua thêm vì nghe tàu sắp về”	Speculation	Đầu cơ
11	“Đồn tàu gặp bão”	Market Rumor / Sentiment	Tin đồn / Tâm lý thị trường
12	“Amsterdam Stock Exchange”	Stock Exchange	Sàn giao dịch chứng khoán

Kết

Đọc hiểu hết bài này tức là mấy em vừa học được những từ vựng đầu tiên, đồng thời hiểu được một phần lịch sử khai nguyên của stock market hiện đại.

Bài hơi dài, nhưng bài kế mình sẽ học tiếp và sử dụng lại những từ này.

Mục tiêu là hội nhập và đi chợ quốc tế, cũng tiện cho mấy em sau này dễ tìm tài liệu và trao đổi với các cao nhân ở chợ.

Chúc các em học hành tiến bộ.

Source:

FB TA-Police: https://www.facebook.com/quiliamz/

Post https://www.facebook.com/share/p/18E4AB48GL/

P1 Explain Stock Market Part 1